همان طور که در بحث فاکتورهای آمادگی جسمانی گفته شد، چابکی توانایی سریع در تغییر مسیر و کاهش و افزایش سرعت است و یکی از اساسی ترین فاکتورهای عمومی آمادگی جسمانی بوده و پیش نیاز بسیاری از ورزش های مختلف است. این فاکتور با تمرین و استمرار پتانسیل و قابلیت افزایش دارد و شخص با تمرین می تواند چابکی را توسعه و بهبود ببخشد.

این فاکتور از طرف دیگر خود تحت تاثیر مواردی مانند: نقطه مرکز ثقل، تعادل، هماهنگی عصب و عضله، سرعت و شتاب است. بنابراین ماهیت چابکی با ماهیت بسیاری از فاکتورهای آمادگی جسمانی عجین بوده و نمیتوان در برنامه آمادگی جسمانی این فاکتور را نادیده گرفت و یا از برنامه تمرینی حذف نمود. درچابکی حرکت بدن لحظه ای متوقف و سپس در جهت متفاوتی از نو شروع می شود.

الگوی اصلی حرکت بسیاری از ورزش های میدانی و محوطه ای مانند فوتبال، والیبال، هندبال، بسکتبال، راگبی و تنیس، اینطور می طلبد که بازیکن حرکات گوناگون بسیاری مانند دویدن، دو سرعت و پریدن را انجام دهد. در ورزش هایی از این دست، لازم است که بازیکنان در طول بازی در پاسخ به یک محرک مانند حرکات بازیکن حریف و یا حرکات توپ، سرعت خود را افزایش یا کاهش دهند و جهت حرکت خود را تغییر دهند.

در نتیجه بازیکنان ورزش های گروهی می بایست حرکت کنندگانی استثنایی به سمت جلو، بغل، پشت و حرکات چندجهتی در منطقه ای به شدت کاهش یافته باشند. محققان،  سرعت در تغییر جهت را به عنوان یک عامل تعیین کنندۀ روشن از عملکرد ورزشی در میدان های ورزشی، گزارش نموده اند. در حقیقت، آنها نشان داده اند که بازیکنان فوتبال استرالیا در هر بازی به طور متوسط ۵۰ چرخش انجام می دهند.

به تازگی Bloomfield و همکاران او گزارش نموده اند که فرکانس چرخش و انحرافی که توسط باریکنان فوتبال انگلیس در یک بازی انجام می شود، ۷۲۷ است. همچنین Deutsch و همکاران اوگزارش نموده اند که در بازی تنیس، تعداد تغییرات جهتی در یک نقطۀ میانگین، برابر ۴ است.(سیارک)

برای انجام آزمون های چابکی گرم کردن عمومی ۳ تا ۵ دقیقه با شدت کم و بدون انجام حرکات کششی ایستا ( عملکرد را در فعالیت های سرعتی، قدرتی و توانی به خطر می اندازد) و نیز گرم کردن بر روی عضلات بزرگ بدن در ابتدا ضروری است و سپس بایستی گرم کردن اختصاصی که می تواند انجام تمرین آزمون اصلی با نصف یا سه چهارم حرکت آزمون اصلی باشد،  صورت پذیرد.

نکته: تعیین چابکی فرد کار پیچیده ای است، زیرا چابکی به شتاب، سرعت، کاهش شتاب و تعادل و هماهنگی عصب و عضله نیاز دارد. در ضمن آزمون های چابکی باید خیلی کوتاه تا ۴۰ متر و نیز تغییر جهت زیادی داشته باشند. تکنیک صحیح شتاب گرفتن و کاهش شتاب برای دستیابی به بهترین نتایج در آزمون های چابکی بسیار ضروری است. همچنین اینکه رعایت نکات ایمنی در این آزمون ها بسیار حیاتی است.

agility

چابکی به دو صورت تغییر وضعیت بدن و تغییر مسیر حرکت بدن می باشد.

الف – روش اندازه گیری چابکی در تغییر شکل بدن:

آزمون پنج مرحله ای نشستن و برخاستن ( آزمون بورپی ): تغییر وضعیت بدن آزمون شونده در چند حالت از طریق شمارش تعداد حرکاتی که در ۱۰ ثانیه انجام می دهد:

۱- وضعیت ایستاده

۲-وضعیت چمپاته) نشستن روی دوپا ( سپس سنگینی بدن خود را به سمت جلو انداخته و کف دستها را جلوی پاها روی زمین می گذارد.

۳-بلافاصله پاها را به سرعت به عقب پرتاب می کند) به حالت شنا سوئدی (در این وضعیت دست ها کاملاً کشیده و بدن به سمت جلو متمایل است .

۴- سپس آزمون شونده دوباره به وضعیت چمپاته قبلی درمی آید.

۵-وضعیت ایستاده و ادامه حرکات مثل قبل

امتیاز: تعداد دفعاتی که آزمون شونده بتواند حرکت راکامل و به طور صحیح در مدت ۱۰ثانیه انجام دهد شمارش می شود ، هر حرکت کامل یک امتیاز دارد

Burpees

ب- روشهای اندازه گیری چابکی در تغییر مسیر حرکت بدنی

۱- آزمون  T

۲- آزمون شش ضلعی

۳- آزمون چابکی ایلی نویز

۴- آزمون دوی رفت و برگشت ۴ در ۹ متر

۵- آزمون پرش ربع مربع

۶- آزمون پای پهلوی ادگرن

۷- آزمون بوم رنگ

۸- آزمون ۵۰۵

۹- آزمون زیگزاگ

۱۰ آزمون سه مخروط

آزمون T (سمینک ۱۹۹۰)

آزمونی که بیشترین استفاده را در ارزیابی چابکی دارد، آزمون T test است. این آزمون به خوبی، به عنوان آزمون استاندارد چابکی پذیرفته شده است. اجرای این آزمون ساده بوده و به حداقل تجهیزات و آماده سازی نیازمند است. در رشته تنیس این آزمون روایی بسیار بالایی دارد.

این الگوی حرکت مناسب برای ورزش هایی مانند: فوتبال و فوتسال، والیبال، بسکتبال، هندبال، بدمینتون، تنیس خاکی و پینگ پنگ  است.
هر شخص طبق شکل زیر در هر حال با حرکت به سمت جلو و همراه با لمس مخروط ها در هر حرکت، ابتدا از نقطه استارت ۱۰ متر بطرف مخروط اول میدود، سپس ۵ متر بطرف سمت راست و مخروط دوم، سپس ۱۰ متر بطرف سمت چپ و مخروط سوم، در ادامه ۵ متر بطرف مخروط اول برمیگردد و نهایتاً ۱۰ متر به نقطه استارت برمیگردد و آزمون تمام می شود.

بهترین زمان از بین ۲ اجرا ترجیحاً توسط زمان سنج الکترونیکی ثبت می شود. طبیعی است که برای این آزمون قبل از آزمون اصلی گرم کردن و چند بار تمرین با رعایت فواصل استراحتی ۳ تا ۵ دقیقه لازم است. پایایی آزمون-آزمون مجدد در آزمون T مقدار ۹۳/. تا ۹۸/. است.

نتایج

رکورد کمتر از ۹.۵ ثانیه برای آقایان و کمتر از ۱۰.۵ ثانیه برای خانم ها امتیاز عالی،

رکورد بین ۹.۵ تا ۱۰.۵ ثانیه برای آقایان و بین ۱۰.۵ تا ۱۱.۵ثانیه برای خانم ها امتیاز خوب،

رکورد بین ۱۰.۵ تا ۱۱.۵ ثانیه برای آقایان و بین ۱۱.۵ تا ۱۲.۵ثانیه برای خانم ها امتیاز متوسط،

رکورد بیشتر از ۱۱.۵ ثانیه برای آقایان و بیشتر از  ۱۲.۵ثانیه برای خانم ها امتیاز ضعیف،

T Test agility

آزمون شش ضلعی ( هارمن، گارهارمر و پاندورف ۲۰۰۰)

هدف : آزمونی برای سنجش توانایی حرکت سریع بهمراه حفظ تعادل.

تجهیزات لازم : متر، گچ و یا چسب کاغذی برای علامت گذاری زمین، زمان سنج

روش اجرا : برای اجرای این آزمون،یک شش ضلعی منتظم به ضلع۶۰سانتی متر روی یک سطح صاف رسم کنید و به هر یک از اضلاع آن در جهت عقربه های ساعت شماره ای بدهید و از ورزشکاربخواهید در مرکز شش ضلعی قرار گیرد و با فرمان مربی شروع حرکت جهش به بیرون از شش ضلعی را آغاز کند (محاسبه زمان شروع می شود).

بدین صورت که نخست به صورت پای جفت به بیرون ضلع شماره۱پریده و دوباره به مرکز شش ضلعی (محل اولیه)می پرد و همین عمل را درجهت حرکت عقربه های ساعت (با توجه به شماره های اضلاع شش ضلعی)انجام می دهد تا دوباره به وضعیت شروع آزمون برگردد. ورزشکار باید این عمل (یک دور کامل)را سه بار بدون وقفه انجام دهد.

هر بار که ورزشکار خطوط را لمس کرد و یا از توالی مناسب منحرف شد،۰.۱ثانیه به زمان اصلی او افزوده می شود. پس از اجرای سه دور کامل، زمان سنج متوقف  و بهترین زمان انجام آزمون از بین دو بار آزمون ثبت میگردد.

hexagon

haman test

نتایج

رکورد کمتر از ۱۱.۲ ثانیه برای آقایان و کمتر از ۱۲.۲ ثانیه برای خانم ها امتیاز عالی،

رکورد بین ۱۱.۲ تا ۱۳.۳ ثانیه برای آقایان و بین ۱۲.۲ تا ۱۵.۳ثانیه برای خانم ها امتیاز خوب،

رکورد بین ۱۳.۴ تا ۱۵.۵ ثانیه برای آقایان و بین ۱۵.۴ تا ۱۸.۵ثانیه برای خانم ها امتیاز متوسط،

رکورد بیشتر از ۱۷.۸ ثانیه برای آقایان و بیشتر از  ۲۱.۸ثانیه برای خانم ها امتیاز ضعیف،

تست چابکی ایلینویز

تست چابکی ایلینویز، یک آزمون مرسوم چابکی در ورزش است و در نتیجه معیارهای زیادی از این تست در دسترس است. دویدن در ورزش بدمینتون یکی از حرکات پا در زمین است و بسیار مهم است. از این رو چابکی در دویدن می تواند بهبود در برخی از حرکات در زمین را بدنبال داشته باشد.

هدف : تست چابکی در دویدن

تجهیزات مورد نیاز : یک سطح صاف غیر لعزنده، مخروط یا قوطی های شاتل بدمینتون ، کرنومتر ( می تواند از نرم افزار های موجود در گوشی های هوشمند استفاد کنید ) ، متر فلزی اندازه گیری.

Illinois Agility Test

 

روش اجرا : طول مسافت در این تست ۱۰ متر است و عرض ( فاصله بین نقطه آغاز و پایان ) ۵ متر است. چهار مانع برای نقطه آغاز ، پایان و دو نقطه برای چرخش استفاده می شود. ۴ مانع دیگر در مرکز در فواصل برابراز هم قرار می گیرند. هر مانع در مرکز در ۳٫۳ متری از یکدیگر قرار می گیرند. ورزشکار باید رو به زمین دراز بکشد، سر او روی خط آغاز و دست ها روی شانه ها قرار داشته باشد.

با دستور آغاز، کرنومتر زده می شود و ورزشکار در کمترین زمان ممکن در مسیر مشخص شده در تصویر شروع به دویدن می کند تا به خط پایان برسد. ورزشکار نباید به مخروط ها برخورد کند.

Illinois

دوی رفت و برگشت چابکی ۴ در ۹ متر

هدف : سنجش سرعت و چابکی

تجهیزات مورد نیاز : چند قوطی خالی شاتل یا مشابه آنها، مخروط یا قوطی خالی شاتل، متر، کرنومتر و زمین صاف و غیر لغزنده

روش اجرا: در این تست ورزشکار باید به عقب و جلو با بیشترین سرعت ممکن بین دو خط موازی بدود. دو ردیف از موانع قوطی شاتل یا مخروط به طول ۹٫۱۴ متر ایجاد کنید یا حتی می توانید خط آغاز و پایان تعیین کنید و در هر کدام از آنها مانعی قرار بدهید.

agility2

ورزشکار از خط آغاز با اشاره مربی آغاز به دویدن می کند و به خط دیگر می رود یک مانع را بر می دارد و برمی گردد و آن را پشت خط ابتدایی قرار می دهد. مجددا برای برداشتن مانع دوم برمی گردد به خط پایان و همراه با آن به خط ابتدایی باز می گردد. بهترین رکورد پس از ۲ تلاش برای فرد ثبت می شود.

برای بهره گیری از فیلم این حرکت کلیک کنیدhttps://badmintonanzali.ir

جامعه هدف: این آزمایش بخشی از پروتکل آزمون ALPHA-Fit برای بزرگسالان است.

نتایج

رکورد کمتر از ۹ ثانیه برای آقایان و کمتر از ۱۰ ثانیه برای خانم ها امتیاز عالی،

رکورد بین ۹ تا ۱۰ ثانیه برای آقایان و بین ۱۰ تا ۱۱ثانیه برای خانم ها امتیاز خوب،

رکورد بین ۱۱ تا ۱۳ ثانیه برای آقایان و بین ۱۲ تا ۱۵ثانیه برای خانم ها امتیاز متوسط،

رکورد بیشتر از ۱۵ ثانیه برای آقایان و بیشتر از  ۱۸ثانیه برای خانم ها امتیاز ضعیف،

آزمون چابکی پرش ربع مربع

این آزمون از نوع سنجش های چابکی است که نیاز به دویدن ندارد و برای سنجش توانایی حرکتی در یک فضای کوچک با بیشترین سرعت در حالیکه تعادل و کنترل ( هماهنگی عصب و عضله ) حفظ می شود.

هدف : سنجش جابکی کلی بدن

تجهیزات مورد نیاز : متر ، گچ و یا نوار چسب کاغذی برای علامت گذاری زمین ، زمان سنج

روش اجرا : یک چهار ضلعی بر روی زمین به طول هرضلع ۳ پا یا حدودا ۹۰ سانتی مترعلامت گذاری می شود. ( مانند شکل زیر ) .خط شروع علامت گذاری و هر مربع شماره گذاری می شود.بااشاره مربی ، وزشکار در طول خطوط پرش می کنند به اولین ربع مربع و سپس ریع ۲ ، ۳ ، ۴ ،۱ ،۲ و. .. . این الگو در طول زمان ۱۰ ثانیه تا جاییکه ممکن است باید به سرعت تکرار شود.بعد از استراحت کوچکی دوباره این آزمون برگزار می شود.

quadro Test

آزمون پای پهلوی ادگرن Edgern

آزمودنی بعد از گرم کردن در حالیکه پاهایش باندازه عرض شانه باز است در وسط طبق شکل قرار می گیرد. سپس با حرکت پابکس یا پا به پهلو بدون برخورد پاها بهم ابتدا به سمت راست حرکت کرده تا جایی که پای راست او دورترین خط سمت راست را با پای راست لمس کند و در ادامه آزمودنی به سمت چپ حرکت می کند تا جایی که پای او دورترین خط سمت چپ را با پای چپ لمس کند. کل این فرآیند در ۳۰ ثانیه انجام می شود و بیشترین تعداد حرکات در ۲ اجرا رکورد آزمودنی به حساب می آید.

وسایل مورد نیاز: زمان سنج، زمین مناسب

edgern

 آزمون بوم رنگ

آزمودنی مانند شکل بر طبق فلش ها آزمون را شروع می کند و پس از طی مسیر بصورت مارپیچ اجرای آزمون را به پایان می رساند. در ۲ بار اجرا بهترین زمان برای آزمودنی ثبت می گردد.

 

Boomrang

وسایل مورد نیاز: زمان سنج، زمین مناسب و ۵ عدد مخروط

آزمون ۵-۱۰-۵ یا آزمون پیش چابکی

ورزشکار از خط استارت ۱۰ متر استارت اولیه را می زند که این ۱۰ متر در زمان محاسبه نمی گردد و فقط برای بالا بردن سرعت است. زمانیکه آزمودنی از اولین میله یعنی ابتدای شروع ۵ متر گذشت، دستیار استارت زمان سنج را میزند، بعد از رسیدن به مخروط سوم یعنی در انتهای ۵ متر، آزمودنی مخروط را دور می زند و با سرعت بطرف خط استارت می دود و دقیقا در برگشت نیز بعد از گذشتن از میله، دستیار زمان را متوقف می کند و رکورد وی را ثبت می کند.

505 agility test

وسایل مورد نیاز: زمان سنج، دستیار، ساعت، متر اندازه گیری، زمین مناسب و ۶ عدد مخروط

 آزمون زیگزاگ

ورزشکار مسیر طوسی رنگ مشخص شده را به عرض ۱۰ متر و طول ۱۶ متر از نقطه شروع تا پایان دیاگرام می دود و دستیار زمانی را که ورزشکار مسیر را طی نموده بعد از ۲ بار آزمون و ثبت بهترین رکورد برای وی محاسبه می کند.

zig zag

وسایل مورد نیاز: زمان سنج، دستیار، ساعت، متر اندازه گیری، زمین مناسب و ۵ عدد مخروط

۱۰- آزمون سه مخروط

آزمودنی پشت خط شروع (مخروط A) قرار می گیرد و با سرعت فاصله ۵ متر را به سمت مخروط B می دود و آن را لمس می کند و سپس با سرعت همان فاصله را به سمت مخروط A برمی گردد و آنرا لمس می کنددر ادامه دوباره به سرعت به سمت مخروط A می دود  اما این بار مخروط را دور می زند و به سمت مخروط C  می دود و آن را دور می زند و سپس به سمت مخروط B بر می گردد و آنر دور می زند و نهایتاً به خط شروع بر می گردد.

این آزمون در رشته فوتبال روایی بسیار بالاتری دارد.

 

3 cone- drill

وسایل مورد نیاز: زمان سنج، دستیار، ساعت، متر اندازه گیری، زمین مناسب و ۳ عدد مخروط

 

تهیه و تنظیم

Drsportyar.com

منابع

آزمون ها و ارزیابی های ورزشی NCSA تدمیلر ترجمه دکتر عباسعلی گائینی و همکاران

استانداردهای سلامت و آمادگی جسمانی، دکتر هافمن ترجمه رحمان سوری و حبیب هنری

آشنایی با آزمون های ورزشی کاربردی، برایان مکنزی ترجمه حسین محمدی

کتاب مرجع آزمون ها نرم ها و سنجش بد بدنسازی و آمادگی جسمانی برایان مکنزی ترجمه بهزاد نوشادی

وب سایت https://badmintonanzali.ir/